Phạm Đức Thiện: Chín Năm Đứng Quầy Rồi Học Câu Chữ Đi Bán Thay Mình

Thiện không có câu chuyện khởi nghiệp kiểu “bỏ việc lương nghìn đô đi theo đam mê”. Anh có câu chuyện của một người đứng sau quầy hàng suốt chín năm, nhìn mẹ ngồi bán hàng với mái tóc ngày một bạc, rồi tự hỏi: “Mình có thể làm khác không?”

Câu hỏi đó — bình thường, không hoành tráng, nhưng thật — đã dẫn Phạm Đức Thiện đến thứ anh đang làm hôm nay.

Chín năm học bài học không có trong sách giáo khoa

Sinh năm 1992, lớn lên ở Đồng Nai, Thiện học hết lớp 9 rồi rẽ sang con đường khác với nhiều bạn bè: học trung cấp nghề điện lạnh tại Cao đẳng nghề Đồng Nai năm 2007. Ra trường anh đi làm bảo trì cho một công ty tư nhân, vừa làm vừa học liên thông. Ngày đó anh tưởng cả đời mình sẽ gắn với máy nén, gas lạnh, và những buổi trực bảo trì không tên.

Đời không đi thẳng như vậy.

Năm 2016 anh mở một cửa hàng nhỏ cùng người bạn. Rồi năm 2017, anh về phụ mẹ bán vật tư nông nghiệp. Công việc mộc mạc, không hào nhoáng, nhưng nó dạy anh thứ mà nhiều khóa học kinh doanh không có: nghe người mua nói.

Chín năm đứng quầy, cân hàng, nghe bà con nông dân than về cây, về vườn, về mùa được mùa mất. Chín năm đó đủ để anh nhận ra một sự thật rất đơn giản nhưng ít người bán hàng để ý:

“Người ta không mua món hàng, người ta mua cái lối thoát khỏi nỗi lo của họ.”

Người đứng sau lưng anh suốt hành trình

Năm 2013, Thiện quen vợ khi cùng làm chung một công ty. Năm 2014, con ra đời.

Lúc này cuộc sống đủ ổn theo kiểu “ổn của người chưa dám mơ xa hơn”. Nhưng có một hình ảnh cứ ám anh mỗi buổi sáng mở cửa hàng: mẹ anh, mái tóc ngày một bạc, vẫn ngồi bán hàng như mười năm trước.

Thiện thương mẹ và anh sợ. Không phải sợ thất bại, mà sợ một thứ khác — sợ rằng cuộc đời mình rồi cũng chỉ ngồi sau cái quầy như vậy tới già. Anh muốn một ngày nào đó công việc vẫn chạy kể cả khi anh rời khỏi quầy đó.

Thứ vốn quan trọng hơn tiền mặt mà anh đã tích lũy suốt chín năm — mối quan hệ với bà con nông dân, hiểu biết về cây trái, uy tín người tư vấn — đang chờ anh đóng gói lại. Anh chỉ chưa biết cách.

Vụ viết quảng cáo “quá tay” và bài học để đời

Năm 2024, Thiện gặp thầy Phạm Thành Long, học khóa Selling Success System rồi hệ thống IPS — Internet Power System.

Lần đầu tiên anh có tên cho thứ mình loay hoay suốt chín năm ở cái quầy vật tư: copywriting, nghề viết những câu chữ khiến người ta muốn mua. Và nó là nghề — có bài bản, có khung, học được.

Anh đem ngay vào công việc thật: xây Asoil — giải pháp chăm sóc sầu riêng theo hướng hữu cơ cho nhà vườn. Mỗi ngày tự viết bài, tự tư vấn cho bà con. Không thuê ai. Không có ngân sách lớn. Đúng kiểu chiến lược nội dung 0 đồng mà anh đang sống qua từng ngày.

Và anh vấp.

Có lần anh viết quảng cáo cho một sản phẩm kiểm soát đọt — viết mạnh tay, hào hứng kiểu người mới học. Một anh chủ vườn đọc xong tưởng “phun một phát là cây hết rụng trái”. Mà bà con làm vườn biết rõ: cây rụng trái có khi do mười nguyên nhân chồng nhau, không ai chữa bằng một lần phun.

Phun xong. Cây chưa hết. Khách hụt hẫng, mất niềm tin, mất luôn khách.

Thiện ngồi lại suy nghĩ dài. Và đó là lúc anh hiểu ra bài học mà anh hay nhắc với bất kỳ ai học viết bán hàng:

“Hứa quá lời thì bán được một lần rồi thôi; viết đúng sự thật mới bán được lần hai, lần ba.”

Kỹ năng sẵn có — chìa khóa khởi nghiệp thật sự

Điều làm cho hành trình của Thiện đáng đọc không phải là anh đã “từ bỏ tất cả để đi theo đam mê”. Anh không làm vậy. Anh biến chuyên môn sẵn có thành sản phẩm — chín năm hiểu nhà vườn, hiểu cây sầu riêng, hiểu nỗi lo của người bán nông sản — rồi đóng gói nó thành nội dung, thành lời tư vấn, thành thương hiệu.

Đây là điểm mấu chốt trong hướng tiếp cận mà anh Phạm Thành Long hay gọi là “khởi nghiệp 0 đồng”: tiền đến từ việc kinh doanh, không phải điều kiện bắt buộc trước khi bắt đầu. Thiếu vốn tiền mặt không phải lý do để không bắt đầu. Vốn quan trọng hơn mà nhiều người quên là: kỹ năng, uy tín, mối quan hệ, và sự kiên trì.

Thiện có đủ bốn thứ đó. Sau chín năm.

Anh cũng hiểu rõ cái gọi là “cho đi trước, bán sau”. Không phải triết lý cao đẹp. Đó là cách kinh doanh thực tế nhất anh học được từ quầy vật tư: bà con tin người tư vấn hết lòng, chứ không tin người chỉ muốn chốt đơn. Anh ngồi tư vấn cả ngày không chán, dạy bà con chăm cây trước khi bán sản phẩm — và đó là nền tảng thương hiệu anh đang xây.

“Người ta tin người, chứ không tin chức danh.”

Khởi nghiệp không phải bỏ tất cả rồi nhảy vào hư không

Nếu bạn đang ở một chỗ giống Thiện ngày trước — có nghề, có kinh nghiệm, có mối quan hệ với khách hàng, nhưng chưa biết đóng gói thế nào — thì câu chuyện anh chia sẻ là bằng chứng rằng không cần bắt đầu lại từ đầu.

Thiện không bỏ vật tư nông nghiệp đột ngột. Anh làm song song — vừa đứng quầy vừa xây Asoil, vừa học IPS vừa thực hành mỗi ngày. Kỷ luật không hoành tráng: học một tiếng, viết một bài, tư vấn vài người. Nhưng đều tay. Mỗi ngày.

Và anh tin vào một điều đơn giản:

“Người đi bán hàng đã học được cách để câu chữ đi bán thay mình.”

Một suy ngẫm cuối

Có những hành trình không bắt đầu bằng một quyết định hoành tráng. Chúng bắt đầu bằng một hình ảnh nhỏ — mái tóc bạc của mẹ ngồi sau quầy hàng — và một câu hỏi thật lòng: mình có thể làm khác không?

Câu trả lời của Thiện không phải là “giàu nhanh” hay “bỏ hết đi làm lại”. Nó là: học đúng, làm thật, và để câu chữ đi làm thay mình dần dần. Còn bán được nhiều hay ít, nhanh hay chậm — bán còn tùy mùa, tùy giá, tùy người làm có đều tay không. Anh biết điều đó rõ hơn ai.

Nếu câu chuyện này chạm tới bạn, có thể bạn đang đứng ở cái chỗ Thiện từng đứng. Không biết bắt đầu từ đâu, không biết mình có đủ điều kiện không. Anh ấy có một câu nhắn lại:

“Tôi từng ngồi đúng ở đó.”

Bạn đang xây hành trình khởi nghiệp của mình? Tìm hiểu thêm các câu chuyện và lộ trình cụ thể tại chuyên mục lộ trình khởi nghiệp 0 đồng — nơi Phạm Đức Thiện và các học viên khác đang cùng đi.

Hoặc bắt đầu từ đây nếu bạn chưa rõ khái niệm: Khởi nghiệp 0 đồng là gì?

Câu hỏi thường gặp

Khởi nghiệp 0 đồng có thật không hay chỉ là chiêu tiếp thị?

Có thật, nhưng không phải nghĩa “không tốn đồng nào”. Nghĩa đúng là: tiền đến từ việc kinh doanh, không phải điều kiện bắt buộc trước khi bắt đầu. Bạn có thể bắt đầu bằng kỹ năng, kinh nghiệm, và mối quan hệ đang có — giống Thiện dùng chín năm hiểu nhà vườn để xây Asoil mà không cần vốn lớn ban đầu.

Không có năng khiếu viết thì bán hàng online được không?

Được. Thiện không phải dân viết lách — anh là người làm vườn, nói chuyện với nhà vườn. Anh học copywriting như một nghề có bài bản, áp vào ngành mình hiểu, rồi làm đều mỗi ngày. Viết bán hàng không cần văn hay, chỉ cần thật và trúng vào nỗi lo của người mua.

Bắt đầu học từ đâu nếu muốn xây thương hiệu cá nhân như Thiện?

Bước đầu tiên không phải mua khóa học hay lập trang web. Bước đầu tiên là biết rõ mình có gì sẵn — kỹ năng gì, hiểu ngành gì, ai đang tin mình. Từ đó mới đóng gói. Nếu bạn chưa biết bắt đầu thế nào, có thể xem lộ trình khởi nghiệp 0 đồng để tham khảo — không có ai hứa thành công, nhưng có bản đồ để bạn không đi mò.

Đổi hướng ở tuổi 30 có quá muộn không?

Thiện bắt đầu học IPS và xây Asoil năm 2024 — khi anh đã ngoài 30, đã có vợ con, đã gắn với một nghề gần chín năm. Anh không coi đó là muộn. Anh coi đó là lúc anh đủ chín để làm đúng hơn. Tuổi 30 không phải điểm cuối — nó thường là điểm bắt đầu của người làm thật.

P.S. Nếu bạn muốn theo dõi hành trình của Thiện, anh chia sẻ thường xuyên tại phamducthien.com và trên các kênh @huucobaccao (YouTube, Facebook, TikTok, Instagram, Threads).